Annet Bertram: 'Schone Lucht Akkoord toont kracht van samenwerken'

Meer participatie

Op de vraag wat het Schone Lucht Akkoord (SLA) voor haar betekent, volgt een vlotte opsomming:

'Allereerst dat we als overheden samen aan de lat staan om de luchtkwaliteit in Nederland structureel te verbeteren, zodat mensen gezonder kunnen leven. Met dit akkoord geven we het voornemen om permanent de luchtkwaliteit te verbeteren goed vorm. Én zo verslapt de aandacht niet. Dat we als overheden ook burgers, maatschappelijke organisaties en de partijen die de emissies veroorzaken betrekken bij het vinden van de oplossingsrichtingen ervaar ik ook als een belangrijke plus van het SLA. Er gebeurt ontzettend veel in het land dat van invloed is op de luchtkwaliteit. Ik denk dat we vanuit het SLA de komende tijd de banden met alle belanghebbende partijen en ook burgerparticipatie-initiatieven verder kunnen aanhalen. De rol van het SLA is in mijn ogen om gemeenten, provincies en ook het Rijk hierin te ondersteunen.

Daarnaast vind ik het leuk om - als ik de kans krijg - eropuit te trekken, in de praktijk rond te kijken en verbinding te maken met lokale initiatieven.'

Vrijwilligheid versus verplichting

'Het Schone Lucht Akkoord is vrijwillig maar niet vrijblijvend; dat vind ik een hele interessante. Ik merk dat bijvoorbeeld de Tweede Kamer dit als een sterk en tegelijkertijd als een zwak punt ervaart. Wel, je mag na bijna 6 jaar SLA en de wijze waarop de monitoring plaatsvindt concluderen dat van vrijblijvendheid weinig sprake is. Deelnemende partijen geven jaarlijks hun luchtkwaliteitsbeleid door en aanvullend hun decentrale uitvoeringsplannen. Heel handig is dat je in een dashboard alles terug kunt vinden. Waardevol met name ook voor provincies die het dashboard er regelmatig op naslaan, heb ik mij laten vertellen', zegt Annet Bertram.

'Er zijn natuurlijk wel wettelijke verplichtingen; namelijk de Europese verplichtingen. Per 2030 wordt bijvoorbeeld de Europese Richtlijn Luchtkwaliteit aangescherpt. Momenteel voldoen we in Nederland praktisch overal aan de huidige normen. Om aan de nieuwe normen in 2030 te kunnen voldoen, moeten we nu al goed naar mogelijke overschrijdingen kijken. Ook daarvoor staan gemeenten, provincies en het Rijk aan de lat. Wie voor het SLA al het nodige in gang heeft gezet, heeft hier minder extra werk.'

Meer vliegen in een klap

De staatssecretaris benoemt maatregelen waarmee we meer vliegen in een klap kunnen slaan:  'Zo is verdergaande elektrificatie niet alleen belangrijk voor schonere lucht maar ook voor klimaat, stikstofaanpak en een noodzakelijk onderdeel in de route naar "zero pollution" in 2050. De samenwerking van overheden onderling is hiervoor een voorwaarde. Om een voorbeeld te noemen: dit jaar is er een nieuwe ronde van de specifieke uitkering (SPUK) Clean Energy Hubs voor goederenvervoer ingegaan en voor de uitvoering staan provincies aan de lat. Het Schone Lucht Akkoord ondersteunt door de juiste partijen bij elkaar te brengen en kennis te delen.'

Aanscherping grenswaarden niet voor niets

'Het is niet voor niets dat Europa de grenswaarden aanscherpt. De Europese Richtlijn dwingt ons ook om verder dan 2030 te denken: de Europese Commissie heeft 2050 gemarkeerd als moment van "zero pollution". We voldoen dan aan de scherpere WHO-advieswaarden, waardoor we geen nadelige gezondheidsgevolgen meer ondervinden van al onze activiteiten. Een enorme uitdaging. Daarom is het goed dat we nu stappen zetten die daaraan bijdragen en waarop we verder kunnen bouwen.'

'Wat in elk geval niet kan, is verslappen. Er is geen enkele reden om te denken dat het vanzelf wel goed komt en elke verbetering, hoe klein ook, scheelt gezondheidsklachten. Waar we ook alert op moeten blijven is lokale ongelijkheid. Tussen de ene wijk en de andere kan de luchtkwaliteit enorm verschillen en daarmee ook de gezondheidsklachten.'

Doorpakken

'En last but not least: niet voor niets staat het Schone Lucht Akkoord genoemd in het coalitieakkoord als uitgangspunt van ambitieus en toekomstgericht milieubeleid. Ik zie daarin erkenning van de meerwaarde van gezamenlijk optrekken bij milieuonderwerpen en gezondheid. Juist wanneer het schuurt tussen de verschillende belangen, is het goed om de balans te zoeken en samen te kijken wat er wél kan. De aanpak van het SLA werkt binnen het complexe speelveld van werken aan een gezonde leefomgeving gegeven een schaarse ruimte. Tegelijkertijd wil ik er ook voor waken dat we niet blijven hangen in het goed met elkaar in gesprek zijn en elkaar meenemen. We moeten in de besluitvorming wel doorpakken. Het zijn lastige afwegingen als het gaat om wonen, gezondheid, werk en economie. Daar moeten we keuzes in durven maken, met oog voor de verschillende belangen.'