Bestuurdersbijeenkomst levert duidelijke wensen op

Met het nieuwe kabinet in de maak, aan de vooravond van gemeenteraadsverkiezingen en met nieuwe EU-grenzen voor luchtkwaliteit in zicht, was dit een uitgelezen moment om van gedachten te wisselen over de toekomst van het Schone Lucht Akkoord. Dat leverde een levendige discussie op tussen de sprekers en de mensen in de zaal.

Wensenlijstje

‘Wat moeten we straks met de nieuwe staatssecretaris bespreken?’, was de vraag van de stuurgroep van het Schone Lucht Akkoord. Uit de zaal kwam een duidelijk wensenlijstje:

• Verlaag de maximumsnelheid op snelwegen weer. Liefst zoveel mogelijk naar 80 kilometer per uur. 130 is sowieso nergens goed voor.
• Werk toe naar de nieuwe WHO-normen.
• Geef lokale overheden meer beleidsruimte. Bijvoorbeeld om verder te kunnen gaan met ZE-zones, zodat die ook voor taxi’s en andere personenauto’s kunnen gelden.
• Onderzoek het effect van luchtvaart op luchtkwaliteit.
• Doe landelijk wat aan houtstook en vuurwerk.

Over de wenselijkheid van bindende afspraken was de zaal verdeeld. Toch zaten er wethouders die haast smeekten om bindende afspraken, onder meer voor houtstook. De vrijwilligheid van het SLA ervaren sommigen als verzwakkend om doelstellingen en grenswaarden te halen.

Blauwdruk houtstookverbod Amersfoort

Wethouder Johnas van Lammeren van Amersfoort vertelde over het houtstookverbod dat daar geldt: ‘Het is grotendeels geaccepteerd. We zijn niet gedaagd. Mocht dat toch gebeuren, dan verwachten we dat het juridisch standhoudt. Wie ons wil navolgen: we hebben een blauwdruk liggen.’ Handhaven bestond afgelopen jaar vooral uit uitleggen. Bij notoire stokers ging Van Lammeren zelf op bezoek. Uiteindelijk hoefde de gemeente maar twee keer een dwangsom op te leggen.

Rechtvaardiger beleid

70 procent van de mensen vindt het goed dat er geen hout gestookt wordt bij slechte luchtkwaliteit. Dat is een verrassende uitkomst uit de draagvlakmonitor van het Longfonds. Saskia Kloet vertelde over deze draagvlakmonitor en andere middelen waarmee het Longfonds gemeenten en provincies kan helpen.

Margarita Vossen van De Groene Huisarts en huisarts in Limburg legde uit hoe de kwetsbaarste mensen het zwaarst worden getroffen door slechte luchtkwaliteit. Ze riep de zaal op tot rechtvaardig Beleid, waarbij de sterkste schouders de lasten dragen om de lucht schoner te maken.

Beleid breder trekken

Harry van Bergen, vertelde dat Amsterdam de nieuwe WHO-normen als doel heeft, maar dat het als gemeente alleen niet mogelijk is om dat doel te halen. Amsterdam pleit voor het verlengen van het SLA om dit doel in groter verband na te streven. ‘Het scheelt niet alleen ziektelast en levensjaren, maar ook bijvoorbeeld stikstofdepositie en het levert een betere drinkwaterkwaliteit op. Het is een ambitie waar je nooit spijt van kunt hebben.’

Die combinatie met andere hoofdpijndossiers is ook precies wat het minder progressieve deel van de bestuurders zou kunnen aanspreken, klonk uit de zaal.

SLA-organisatie blijft ondersteunen

De lucht is schoner, maar nog niet schoon genoeg, hield Marjolein Smeets de zaal voor. Ze is programmamanager voor de implementatie van de herziene richtlijn luchtkwaliteit bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Die richtlijn houdt nieuwe verplichtingen in. Vanaf 2026 moet er worden gemeten en uiterlijk in 2028 moeten er routekaarten komen voor een aanpak van punten waar Nederland overschrijdingen verwacht. RIVM verwacht die voor fijnstof, en vooral voor stikstofdioxide, langs snelwegen.

Goed nieuws is dat er ook ondersteuning komt vanuit de SLA-organisatie, waardoor die gemeenten en provincies de komende vier jaar kan helpen bij de implementatie van de richtlijn. Meest urgente ondersteuning die de zaal vroeg: een lijst met punten die ambtenaren aan hun nieuwe wethouder kunnen geven om het schoneluchtbeleid soepel door te laten gaan. Die lijst werd toegezegd vanuit het SLA.