In 2030 90 procent zeeschepen aan walstroom in Rotterdam
Aan de voet van de Erasmusbrug, pal naast het gebouw De Rotterdam, waar een groot deel van de gemeente Rotterdam huist, is de Cruiseterminal. ‘Het is een van onze belangrijkste plekken met walstroom, want er meren hier per jaar zo’n 120 cruiseschepen aan. En het is midden in de stad, vlak bij bebouwing’, zegt Patricia Timmerman, strategisch adviseur milieu bij de gemeente Rotterdam. Walstroom voor vrijwel alle zeeschepen in Rotterdam is het doel voor 2030.
Voor de binnenvaart begon Rotterdam al in 2008 met de aanleg van walstroom. ‘Daarmee liepen we vooruit op het landelijke beleid’, zegt Metin Kuleli, beleidsadviseur duurzaam bij gemeente Rotterdam. Hij houdt zich vrijwel volledig bezig met walstroom realiseren in Rotterdam. Inmiddels is op bijna alle openbare ligplaatsen walstroom voor de binnenvaart. ‘Vrijwel alle binnenvaartschepen móeten daar nu gebruik van maken. De regelgeving is in de loop der jaren aangescherpt. En dit jaar heeft de gemeenteraad een motie aangenomen: ‘geen walstroom, geen ligplaats’.’
Begonnen met ferry’s
Al snel na de eerste walstroom voor de binnenvaart, in 2009, klopte Stena Line aan bij de gemeente. Timmerman: ‘Die maatschappij kreeg veel klachten uit de omgeving van hun kade in Hoek van Holland, over overlast van dieselstank en het geluid van de generator van de ferry’s. Stena Line wilde zelf graag zo snel mogelijk aan de stroom.’ Daarmee begon de ervaring met walstroom voor zeeschepen in Rotterdam.
Wal-e
Bij een volgende pilot, op de Parkkade, leerde Rotterdam alle kneepjes van de aanleg van walstroom voor zeeschepen kennen. ‘Deze kade ligt vlak naast de ingang van de Maastunnel, een rijksmonument. Daar mag nog geen spijker in de muur. Het transformatorhuisje stuitte op een veto van landschapsarchitecten. Uiteindelijk vonden we er ruimte voor in de kelder van het Maastunnelgebouw, vier meter onder de grond’, vertelt Kuleli.
‘De aansluiting op de kade organiseren is sowieso ingewikkeld. Waar zeeschepen aanmeren verandert de kade in douanegebied. Ook in de stad. De kast met het stopcontact mag niet in de weg staan voor de kranen. Aan sommige kades zijn verplaatsbare stopcontacten nodig omdat de schepen niet op een vaste plek aanmeren. Grote schepen hebben gekwalificeerd personeel nodig om de stekker te mogen aansluiten. De kabels zijn vaak enorm, ze wegen tot wel 20 kilo per meter. Soms moeten die over 2 of 3 dekken heen. Om de kabels te slepen en stopcontacten te verplaatsen, hebben we een speciaal voertuig ontwikkeld.’ Kuleli lacht: ‘De Wal-e.’
Minstens 90 procent aan de stekker
Na de pilot op de Parkkade presenteerde de gemeente in 2020 haar walstroomstrategie: samen met Havenbedrijf Rotterdam zorgen dat in 2030 minstens 90 procent van alle zeeschepen aan de stekker ligt. De doelen uit de eerste periode, 2020-2025, zijn goeddeels gehaald. De focus lag vooral in stedelijk gebied. Er is nu een aansluiting bij veel kades in de havens in het centrum van Rotterdam. Voor de periode tot 2030 focust Rotterdam op het wegwerken van de laatste witte vlekken voor de binnenvaart, een oplossing vinden voor schepen met liquid bulk en álle kades voor zeeschepen die de gemeente en het havenbedrijf in eigen beheer hebben van walstroom voorzien.

Piekvraag niet leidend
Kuleli: ‘Voor veel typen schepen hebben we samen met rederijen een haalbaarheidsstudie gedaan of walstroom mogelijk is. Vaak is de vraag of we voldoende vermogen kunnen krijgen uit het elektriciteitsnet. Netcongestie maakt de uitrol van walstroom moeilijker maar niet onhaalbaar. We zouden liefst piekvragen aankunnen. Maar als je voor de pieken bouwt, blijft enorm veel capaciteit onbenut. Dus we hebben met de rederijen overeenstemming dat we voor de gemiddelde vraag aansluitingen realiseren.’
Oplossing zoeken voor liquid bulk
‘Alleen voor schepen met liquid bulk hebben we nog geen oplossing. Veel van die lading is ontplofbaar, vloeibaar gas enzo. Dus daar zijn meer veiligheidsmaatregelen nodig. Bedrijven hebben nog geen ervaring met walstroom voor deze schepen of kennis of het wel mogelijk is. Voor eigenaren is onderzoek hiernaar duur en riskant. Daarom willen wij een deel van de kosten voor onze rekening nemen’, zegt Kuleli. Met een nieuwe pilot gaat de gemeente voor deze sector de risico’s, kosten en mogelijkheden in beeld brengen. ‘Als die kennis er eenmaal is, hopen we dat dit bedrijven over de streep trekt om ook op walstroom over te gaan. Wij proberen de drempel zo laag mogelijk te maken.’
Financiering met Europees geld
Voor de verdere vergroening van de haven kan Rotterdam leunen op onder meer een lening van de Europese Investeringsbank van 90 miljoen euro. Al is niet bekend hoeveel hiervan voor de uitrol van walstroom is. Daarnaast is er een subsidie van de Europese Commissie voor het gebruik van nieuwe brandstoffen, een Interreg-subsidie genaamd BREEZE. Die is gericht op samenwerking tussen verschillende Europese partners voor zero-emissie havens. En er is Europees geld in het kader van Kansen voor West.
‘Het is niet zo dat we een handboek hebben over hoe je het moet organiseren en financieren. Maar we hebben inmiddels een strategie voor walstroom en veel kennis opgedaan over de aanleg ervan. Die willen we met alle plezier delen’, zegt Timmerman.