Kinderenopvang bij een boerderij, Ede worstelt ermee
In een agrarische gemeente als Ede is een kinderopvanglocatie al gauw dichter bij een veehouderijbedrijf dan gezond is voor kwetsbare kinderlongen. Het beleid voor gevoelige bestemmingen dat de gemeente hanteert, stond afgelopen jaar toch onder druk.
Een motie van de gemeenteraad en een rechtszaak over kinderopvang in het agrarische buitengebied maakten duidelijk hoe lastig het soms is om alle belangen met elkaar in overeenstemming te brengen. Gemeente Ede blijft de GGD-gezondheidscriteria toch toepassen.
Signaal afgeven
In Ede ging een gastouder in spe in beroep tegen het besluit van de gemeente om geen vergunning te verlenen. Reden om de vergunning te weigeren was de locatie: te dicht bij agrarische bedrijven. De gemeenteraad nam ondertussen een motie aan om vaker af te wijken van de afstandscriteria van de GGD voor gevoelige bestemmingen. 'Met de motie gaf de raad het signaal af dat ze veel waarde hecht aan het maatschappelijk belang van voldoende kinderopvang. Ze wil dat de gemeente dat belang zorgvuldig meeneemt in de besluitvorming', vertelt Friso Klaassen, strategisch beleidsadviseur veilige en gezonde leefomgeving van gemeente Ede.
Soepelere afstandscriteria
Ede is van oudsher een agrarische gemeente, met veel intensieve veehouderij, pal naast Natura-2000-gebied de Veluwe. De grote woningbouwopgave zorgt voor een toename van het aantal jonge kinderen.
Al voor de motie hanteerde de gemeente Ede in overleg met de regionale GGD soepelere afstandscriteria rond kinderopvang dan de landelijke GGD-adviezen. Zo ziet de gemeente af van de afstandscriteria bij een rund- of melkveebedrijf. Koeien hebben minder effect op de luchtkwaliteit dan kippen of varkens. Daarnaast week de gemeente in sommige gevallen gemotiveerd af van het gezondheidsadvies van de GGD. Bijvoorbeeld als het om kleine veehouderijbedrijven ging in de buurt van een nieuwe kinderopvang.
Diffuus
Gastouderschap in het buitengebied is een diffuse situatie. Een gastouder vangt kinderen op in een bestaande woning. Binnen de ruimtelijke regelgeving is die woning al toegestaan, ook als die vlak bij een boerenbedrijf of een snelweg ligt. De woning zelf levert al een beperking op voor de boerenbedrijven in de buurt. Kinderopvang voegt wat betreft de Omgevingswet geen extra beperkingen toe. De afstandscriteria voor de activiteit kinderopvang gelden vanuit een andere wet, de Wet op de kinderopvang. Er zijn gemeenten die bij gastouderschap helemaal afzien van de afstandscriteria. Ede niet. Allereerst is dat ingegeven door aandacht voor de gezondheid van burgers. Jurisprudentie speelt ook een rol. Het internationale recht ziet gezondheid steeds meer als een mensenrecht.
Geen kinderopvangtekort
De gemeenteraad wil dat de gemeente nog actiever gebruik maakt van de afwegingsruimte rond de afstandscriteria voor gevoelige bestemmingen. Vandaar de motie. Om dit zorgvuldig te kunnen doen, vroeg de raad aan het college te onderzoeken hoe groot het tekort is aan kinderopvang en hoe urgent de behoefte aan meer opvangplekken is. Dat onderzoek heeft de gemeente inmiddels uitgevoerd. Daaruit bleek dat er in Ede niet echt een tekort aan kinderopvang is.
Rechter oordeelt positief
Ook Rechtbank Gelderland oordeelde deze zomer positief over het beleid van de gemeente bij de beroepszaak van de gastouder. De rechter noemde de motivering over gezondheid zorgvuldig, maar wilde een betere motivering zien voor de afweging van het maatschappelijk belang van kinderopvang. Daarvoor biedt het onderzoek voldoende onderbouwing.
Beleid gevoelige groepen in omgevingsplan
Voor het college betekent de uitkomst van het onderzoek en de uitspraak van de rechter dat er geen reden is om het gevoeligebestemmingenbeleid aan te passen. In elk geval niet met als argument dat er een kinderopvangtekort is. 'In het nieuwe omgevingsplan zullen we beleid voor gevoelige doelgroepen in een bepaalde vorm gaan opnemen. Hiervoor doorlopen we een procedure voor een milieueffectrapportage. Daarmee zijn we nog uniek in Nederland', zegt Friso Klaassen.
Ondertussen zoekt Ede op andere manieren een goede balans tussen de agrarische activiteiten en andere functies. De gemeente is een traject gestart om milieuvergunningen die niet meer worden gebruikt in te trekken. Daardoor ontstaat er meer ruimte voor andere functies. Die ruimte ontstaat ook doordat veehouderijen stoppen.