Vrachtauto's op waterstof veelbelovend alternatief voor diesel en elektrisch
Volgens de EU-doelstelling 'zero pollution in 2050' moet de transportsector in 2050 vrijwel emissievrij zijn. Een logische ambitie is dat de sector al in 2040 90% minder uitstoot dan in 1990.
Concreet betekent dit voor transporteurs dat ze moeten overstappen van diesel naar elektrisch. Maar vanwege netcongestie kijken transporteurs ook naar een alternatief: waterstof. Hoe kun je waterstof als gemeente of provincie stimuleren en faciliteren op je lokale bedrijventerrein? We vroegen het 2 inhoudsdeskundigen.
Waterstof tanken kan al op ruim 20 plaatsen in Nederland. En diverse fabrikanten, waaronder Scania, Hyundai en MAN, verkopen al waterstoftrucks. Daarmee lijkt het kip-en-eiprobleem (Waar vind je zo'n truck? En waar kun je tanken?) opgelost.
Balans in je energiesysteem
Een beleidsadviseur waterstof van één van de provincies ziet kansen maar maakt direct een kanttekening. 'Als er een onbeperkte hoeveelheid materiaal beschikbaar zou zijn voor accu's en laadvoorzieningen, en er geen netcongestie zou zijn, kun je het best elektrisch rijden. Waterstof produceren kost namelijk veel energie en je verliest ook nog eens energie als je het omzet in beweging. Maar helaas hebben we wél netcongestie en helaas kunnen elektrische trucks niet altijd wat de transportondernemer nodig heeft. Wanneer je een overvloed hebt aan groene stroom, kun je daar waterstof van maken. Dat is bijvoorbeeld het geval bij overschotten aan elektriciteit in Nederland, maar ook in zuidelijke landen waar veel meer zon is dan in onze contreien. Die waterstof opslaan en transporteren heeft voordelen ten opzichte van elektriciteit. Kortom, elektrisch rijden is efficiënter, maar er zitten voordelen aan waterstof voor balans in je energiesysteem.'
Tanken in een paar minuten
Voor Dirk Schaap is het allemaal zeer herkenbaar. Hij is sinds 2 jaar zelfstandig consultant, maar werkte daarvoor 12 jaar bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan waterstof voor mobiliteit. 'Ik moet meteen denken aan H2 Hollandia in Drenthe. Dat is een project met een zonnepark dat ze om de haverklap moesten uitzetten wegens overbelasting van het net. Na een innovatieve omslag in hun denken produceren ze nu waterstof met zonnestroom. Alleen als ze daarbij elektriciteit óver hebben, gaat dat het net op. Ze onderzoeken nu bijvoorbeeld aardappeltransport per waterstoftruck. Waterstof is een goede oplossing als je veel actieradius nodig hebt of zware ladingen moet vervoeren zoals aardappelen. De accu's die je bij elektrisch transport nodig hebt, zijn zélf ook zwaar. Dat gaat ten koste van de kilo's vracht die je kunt meenemen. Rijden op waterstof is ook handig voor vrachtauto's met bederfelijke waar. Waterstof tanken kost slechts een paar minuten, ze kunnen zo de weg weer op.'
Energietransitie-regisseur
Schaap noemt de silo-mentaliteit als hét grote struikelblok voor waterstof. Niet de techniek. 'Silo-denken betekent dat afdelingen, teams en individuen in de energieketen nauwelijks samenwerken, de energiebehoeften voor verschillende toepassingen niet afstemmen en alleen vanuit hun eigen sectorale belang opereren. Ik adviseer lokale overheden hun energietransitie heel integraal te benaderen. Kijk hoeveel elektrische capaciteit je hebt. Kijk ook goed naar de totale energiebehoefte van transport, wonen en industrie. Ideaal zou zijn om een energietransitie-regisseur aan te stellen, die de totale energiebehoefte in een gebied in kaart brengt en daarvoor integrale oplossingen aandraagt. Voor de mobiliteit zou je dan kunnen kijken of transportondernemers en tankstationexploitanten consortia kunnen vormen voor een subsidieaanvraag uit de Subsidieregeling Waterstof in Mobiliteit (SWiM). Die regeling heeft de hele markt in beweging gebracht, doordat die een subsidie geeft voor zowel het waterstoftankstation als de waterstofvoertuigen die daarvan gebruik gaan maken.'
Daarnaast is er de Aanschafsubsidie Zero-Emissie Trucks (AanZET) die bedrijven ondersteunt bij de aankoop of financial lease van volledig emissieloze vrachtwagens. De volgende ronde loopt van 29 september tot 16 oktober 2026. Er zijn ook verschillende Europese subsidiefondsen. Die subsidiëren meestal indirect, via infrastructuur en waterstofcorridors: strategische transportroutes waarlangs waterstof beschikbaar is. Zie Subsidiemogelijkheden waterstof in Europa.
Witte waterstof ontdekt
Eind maart was er een grote opsteker voor de waterstofwereld, nadat bekend werd dat er een gigantische bel van 34 miljoen ton witte waterstof is ontdekt in Metz. 'Witte waterstof zit in de aardkorst en hoef je niet te maken, maar is direct winbaar', legt Schaap uit. 'Het zou ons decennialang van waterstof kunnen voorzien.'
Nog meer aanknopingspunten
- Op 22 maart besteedde Radio 1 aandacht aan een bijeenkomst om transporteurs, truckfabrikanten en pompexploitanten bij elkaar te brengen. Beluister het enthousiasme en laat u inspireren.
- Lees het rapport Sturingsmogelijkheden voor waterstofdragers waarin Berenschot de vraag beantwoordt wat de invloedskracht is van een gemeente in de energietransitie richting waterstof.
- Op de pagina Waterstof van RVO.nl staat informatie voor gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio's die aan de slag willen met waterstof.
- Verschillende provincies hebben een waterstofstrategie, pilot, energieprogramma of Regionale Energiestrategie (RES) met een waterstofparagraaf. Die bevatten vaak haakjes voor u als decentrale overheid.
- Er zijn verschillende online tools die brandstofprijzen en actieradiussen van vrachtauto's op diesel, elektriciteit en waterstof kunnen berekenen, zoals tcovrachtwagen.org, Moveze, Rebel en Zepp.
- Hy UP!, een netwerk van ambtenaren die bezig zijn met waterstof, organiseert regelmatig meet-ups waar u mogelijk bij kunt aansluiten.