Vrachtwagenheffing per 1 juli gaat ook luchtkwaliteit verbeteren
Op 1 juli 2026 start de vrachtwagenheffing, betalen per gereden kilometer met als inzet: hoe schoner en lichter de truck, hoe lager het bedrag. De heffing geldt voor Nederlandse en buitenlandse vrachtwagens op bijna alle snelwegen en een aantal provinciale en gemeentelijke wegen. De verwachting is dat dit gaat zorgen voor minder ritten, bijvoorbeeld door efficiënter plannen. En dat ondernemers oudere dieseltrucks versneld vervangen door zero-emissietrucks. Dat is goed nieuws voor de luchtkwaliteit.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt al 8 jaar aan de invoering van de vrachtwagenheffing. Op 1 juli is het zover. Het Eurovignet houdt in Nederland op te bestaan. En de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens wordt lager of stopt, afhankelijk van het gewicht van de vrachtwagen. Alle vrachtauto's moeten een tolkastje (on-boardunit ofwel OBU) hebben dat de ritten registreert. Er is een heel netwerk aan registratieapparaten opgetuigd boven snelwegen en een aantal regionale wegen. Met de invoering van de vrachtwagenheffing sluit Nederland aan bij verschillende andere Europese landen waar vrachtverkeer al langer per gereden kilometer betaalt.
Terugsluis
'Uit de huidige motorrijtuigenbelasting en het Eurovignet haalt de Belastingdienst ongeveer 350 miljoen euro per jaar. De opbrengst van de nieuwe vrachtwagenheffing zal ongeveer 1,1 miljard euro per jaar zijn.' Dat zegt ir. Tomas de Laat, programmadirecteur van het programma Vrachtwagenheffing van het ministerie. 'Deze extra inkomsten geven we terug aan de sector, de zogenoemde terugsluis, met diverse subsidies, met name om de transitie naar zero-emissietransport te stimuleren. Daarnaast gebruiken we dit geld voor de jaarlijkse uitvoeringskosten en om de invoeringskosten terug te betalen, zoals die van de registratieapparatuur en de voertuigen om vrachtwagens aan de kant te zetten in het kader van handhaving.'
Volgens De Laat zorgt juist die terugsluis voor draagvlak. 'De brancheorganisaties in het wegvervoer zien de vrachtwagenheffing als een hefboom omdat ze de opbrengsten voor een groot deel terugkrijgen. Bijvoorbeeld in de vorm van subsidie voor aanschaf van een elektrische truck, laadinfrastructuur of innovatie. Kortom, voor de verduurzamingsslag die ze anders niet zomaar voor elkaar zouden krijgen', analyseert De Laat.
Bloemen elektrisch naar Italië
De actieradius van elektrische vrachtwagens is de laatste jaren flink gestegen. Die is nu zo'n 600 kilometer. Zo rijdt een Nederlandse transporteur wekelijks elektrisch bloemen naar Italië. Vrachtwagenfabrikanten verwachten dat binnen enkele jaren de solid-statebatterij zal worden geïntroduceerd, die een actieradius tot meer dan 1.000 kilometer mogelijk maakt.
Maatregelen tegen sluipverkeer
Wat gaan gemeenten en provincies ervan merken? Een ongewenst effect is sluipverkeer om tol op snelwegen te ontlopen. 'Met name op regionale wegen die een alternatief of doorsteek zijn voor snelwegen, waarbij omrijden niet veel extra tijd kost, kun je sluipverkeer verwachten', analyseert De Laat. 'Daarom hebben we met de regionale wegbeheerders en Rijkswaterstaat al een aantal provinciale en gemeentelijke wegen toegevoegd aan het heffingsnetwerk.' De Laat verwacht dat met de gemaakte keuzes het meeste uitwijkverkeer zal uitblijven. 'We zijn een jaar geleden al begonnen met monitoren, en blijven dit doen tot drie jaar na invoering. Als we knelpuntwegen constateren waar maatregelen nodig zijn, zullen we dat bespreken met de wegbeheerders. De uitkomst kan zijn dat we deze wegen toevoegen aan het heffingsnetwerk.'
In de versnelling
Critici menen dat de verduurzaming van de transportvloot niet snel genoeg gaat. Maar De Laat is optimistisch. 'Volgens onze prognose zal al in 2030 één op de zes vrachtauto's elektrisch aangedreven zijn. De hoge dieselprijs speelt daarbij ook een rol. Bovendien geldt voor zero-emissie vrachtwagens in de vrachtwagenheffing een veel lager tarief dan voor vrachtwagens op diesel. En ook al zijn elektrische vrachtauto's in aanschaf nog veel duurder dan dieseltrucks, subsidie erop maakt dit verschil kleiner. Dit prijsverschil zal de komende jaren snel verder dalen, verwachten we.'
Meer informatie
- www.vrachtwagenheffing.nl, bedoeld voor transportondernemers en het algemene publiek. Met name het artikel 6 misverstanden over de vrachtwagenheffing (en hoe het echt zit) is interessant.
- www.vrachtwagenheffingsbeleid.nl, waar veel achtergrondinformatie te vinden is voor bijvoorbeeld regionale wegbeheerders.
- De belangrijkste subsidie is de Aanschafsubsidie Zero-Emissie Trucks (AanZET), waarmee ondernemers tot 29 procent subsidie op een elektrische vrachtauto kunnen krijgen.
- De foto's zijn eigendom van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW)