Inwonerskeuzes geven richting aan Haagse actie-agenda schone lucht
Ruim 1.400 Hagenaars draaiden mee aan knoppen voor het Actieplan Luchtkwaliteit Den Haag 2026. Voor dit plan liet de gemeente Den Haag inwoners actief meedenken over de keuzes die de gemeente voor 2030 moet maken. De gemeente wilde weten hoe bewoners zélf prioriteiten stellen nu de Europese normen worden aangescherpt. De inzichten heeft Den Haag direct verwerkt in de acties voor 2026.
De luchtkwaliteit in Den Haag is de afgelopen jaren sterk verbeterd, maar nog lang niet schoon te noemen, schrijft de gemeente in het persbericht bij het nieuwe actieplan. Voor gezonde lucht zijn meer maatregelen nodig. Maar als er nieuwe maatregelen worden onderzocht, moeten inwoners meer worden betrokken, was de strekking van een motie die de gemeenteraad vorig jaar aannam.
Dus besloot Den Haag afgelopen najaar een participatieve waarde-evaluatie (PWE) te houden, een onderzoek dat inwoners meeneemt in de afwegingen die beleidsmakers dagelijks maken en de dilemma’s waar ze voor komen te staan.
Op stoel beleidsmakers
Het PWE-onderzoek bestond uit twee delen: een gesloten deel onder een representatieve steekproef en een open raadpleging via sociale media en de website van de gemeente. In totaal deden 1.455 mensen mee.
Deelnemers konden kiezen uit mogelijke maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. ‘Ze zagen direct wat die keuzes betekenen in kosten, effect en haalbaarheid. En dat ‘niets doen’ geen optie is als je de aangescherpte Europese normen en de gezondheidsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie wil halen’, zegt Rowena Dekker, beleidsmedewerker bij Dienst Stadsbeheer. ‘We hebben bewust gekozen voor een open en een gesloten raadpleging, omdat we stadsbreed informatie wilden ophalen én groepen die we normaal moeilijk bereiken aan bod wilden laten komen.’
Groot draagvlak
De maatregelen die de inwoners de hoogste prioriteit gaven:
1. Geen nieuwe parkeervergunningen voor oudere dieselauto’s.
2. De milieuzone voor dieselauto’s vergroten.
3. Strengere regels voor brom- en snorfietsen.
De grote steun voor strengere eisen aan parkeervergunningen was enigszins onverwacht. ‘We dachten dat deze lager zou scoren, omdat alles wat met parkeren te maken heeft hier gevoelig ligt. Maar 61 procent vond dat we er voor moeten gaan’, vertelt Dekker. ‘We zagen ook weer hoe gepolariseerd de discussie rond houtstook is. De reacties waren fel: van ‘meteen verbieden, ook de barbecue’ tot ‘houtstook aanpakken is onzinnig’.’
Omdat sommige deelnemers het vervelend vonden dat ‘helemaal geen maatregelen’ geen keuze was, zette Den Haag dezelfde vragen uit bij een apart panel, waarbij ‘niks doen’ wél een optie was. Toch bleek dat 86 procent alsnog voor meerdere maatregelen koos. Dat resultaat hielp de gemeente om te zien welke maatregelen structureel draagvlak hebben.
Agenda voor een jaar
Het actieplan zelf is vooral een agenda van onderzoeken en voorbereidingen in 2026. Dit is bewust: er komen verkiezingen aan en een nieuw college moet besluiten over de uiteindelijke maatregelen. Wel heeft Den Haag de keuzes van inwoners concreet meegenomen.
Dekker licht toe: ‘In het actieplan staan alle maatregelen die mogelijk zijn en die de grootste impact hebben op de belangrijkste Haagse bronnen van vervuiling: houtstook, verkeer en mobiele werktuigen. Maar voor de acties van 2026 kiezen we vooral de maatregelen waar het meeste draagvlak voor was en die op korte termijn uit te voeren zijn. Deze hebben misschien een beperkter algemeen effect op de luchtkwaliteit, maar ze geven een impuls aan schoner verkeer en ze hebben wel lokaal effect. En wat ook belangrijk is: we verdelen de lasten beter als we ook maatregelen voor personenauto’s nemen en ons niet alleen op bedrijfswagens richten.’
Belangrijke punten uit de Haagse actie-agenda voor 2026: de regels voor dieselpersonenauto’s voor de milieuzone in het centrum even streng maken als voor de milieuzone in de haven en onderzoeken hoe Den Haag kan voorsorteren op alleen nog uitstootvrije brom- en snorfietsen in 2030.
Tips uit Den Haag
Voor collega’s in andere gemeenten die aan de vooravond staan van het maken van een actieplan en inwoners betrekken, heeft Dekker twee tips:
1. Plan ruim. We hebben in twee maanden een onderzoek opgezet en uitgevoerd over een gevoelig thema. Dat was aanpoten. Door ruim te plannen geef je jezelf de tijd en is de kans op een hoge respons ook groter.
2. Communiceer duidelijk dat het om mogelijkheden en onderzoeken gaat. Sommige media meldden dat maatregelen al besloten waren. Heldere communicatie voorkomt dat inwoners onderzoek verwarren met invoering.
En tot slot: ‘Neem contact met ons op. We kunnen je voor specifieke situaties nog meer tips en tricks geven.’